Ek Fiil Nedir
Mastar olarak bir anlamı olmayan, isim ve isim soylu sözcüklere gelerek onları cümlede yüklem olarak kullandıran ve çekimlenmiş fiillere gelerek bileşik çekimli fiiller oluşturan “imek” fiiline ek fiil denir.

EK-FİİL (EK-EYLEM)
İsim soylu kelimelerin sonuna gelerek, onları yüklem yapan eklere ek-fiil denir. Ek –fiil ekleri şunlardır: -dır, -idi, -imiş, -ise
Ek-fiillerin iki temel görevi vardır:
a) Basit zamanlı fiilleri birleşik zamanlı yapar. (-dır eki dışındakiler)
Sev (i) yor du m.
b) İsim ve isim soylu kelimelere gelerek onları yüklem yaparlar. Hayat, yaşayınca güzeldir.

Ek-fiiller genel olarak dört bölümde incelenir:
1.Ek-fiilin geniş zamanı
2.Ek-fiilin görülen geçmiş zamanı
3.Ek-fiilin duyulan geçmiş zamanı
4.Ek-fiilin şartı

Ek-fiilin geniş zamanı
İSİM + EK FİİL ( -dır, -dir, -dur, -dür, -tır, -tür, -tur, -tür) + ŞAHIS EKİ
(-ım, -im, -um, -üm, -sın, -sin, -sun, -sün, -ız, -iz, -uz, -üz, -sınız, -siniz, -sunuz, -sünüz, -lar, -ler) ekleri de Ek-fiilin geniş zamanını karşılar. İyi-dir- , yorgundur, yorgunum, yorgunsunuz, yorgunlar.
Ek-fiilin geniş zamanı, aynı zamanda ek-fiilin şimdiki zamanını karşılar.
DİKKAT :1) “-dır” ek-fiili sadece 3.şahıslarda kullanılır. Birinci ve ikinci şahıs çekimlerinde –dir yerine şahıs ekleri kullanılır.
2) İyelik ekiyle ek fiilin ek hali birbirine karıştırılabilir. Ben iyi bir babayım. (Ek fiilin 1.tekil şahıs hali) / Benim canım babam. (İyelik eki)
3) Üçüncü şahsa gelen “dır” ek fiili istenirse kullanılmayabilir. Bu daha iyidir. / Bu daha iyi.
Ek-fiilin görülen geçmiş zamanı
İSİM + EK FİİL (-idi, -dı, -di, -du, -dü-tı, -ti, -tu, -tü ) + ŞAHIS EKİ

Öğrenci-y- di- m , çalışkandı, güzeldi.

Ek-fiilin duyulan geçmiş zamanı
İSİM + EK FİİL (-imiş, -mış, -miş, -muş, -müş) + ŞAHIS EKİ

Güzelmişim, güzelmişsin, güzelmiş, güzelmişiz, güzelmişsiniz, güzelmişler

Ek-fiilin şartı
İSİM + EK FİİL ( ise, -se, -sa) + ŞAHIS EKİ

Hastaysanız…

DİKKAT: Ek-fiilin şartı olan ise isim ve isim soylu kelimelere geldiğinde onları yüklem yapmaz; sadece cümleye şart anlamı kazandırır. Hastaysanız biraz istirahat ediniz.

DİKKAT : Ek fiiller sadece isimleri değil; isim soylu olan zamirleri de yüklem yapabilirler.
Benim en iyi arkadaşım sen-di-n. / Kim-miş beni soran / En iyi adam Odur.
NOT : Ek-fiiller, fiilimsilerin sonuna gelerek onları yüklem yapabilir. En güzel şey, sağlıklı yaşamaktır.

FİİLİMSİLER (EYLEMSİLER)

Fiil anlamı taşıyan; ancak fiillerin özelliklerini tam olarak yansıtmayan ve cümlede isim soylu kelimeler gibi görev üstlenen kelimelere fiilimsi (eylemsi) denir. Bilindiği gibi Türkçe’de –(i)msi eki benzeyen anlamına gelir. Buna göre fiilimsi de “fiile benzeyen” demektir. Fiillerin üç temel özelliği vardır: Fiiller, iş hareket, oluş bildirir, mastar eklerini (-mek, -mak) alır, kip eklerini alır. Fiilimsiler ise mastar eklerini ve kip eklerini alamaz. Sadece iş, hareket, oluş bildirmesi bakımından fiile benzer.

Fiil Fiilimsi
Gel- Gelmek
Koş- Koşan adam
Gül- gülerek

Fiilimsiler üçe ayrılır:
1. İsim-fiiller
2. Sıfat-fiiller (Ortaç)
3. Zarf-fiiller (Bağ-fiil, ulaç)

İsim-fiiller

Fiilin adı demektir. Fiil kök veya gövdelerine –mak, -mek, -ma, -me, -ış, -iş, -uş, -üş ekleri getirilerek oluşur. Yazmak, konuşmak, yemek, yazma, alış… Konuşmak bir sanattır.

Olumsuzluk eki –ma, -me ile isim-fiil eki olan –ma, -me karıştırılmamalıdır. Bu hafta işe gitme. (Olumsuz fiil) / Tatile gitme hazırlıkları başladı. (İsim-fiil)

-mak, -mek, -ma, -me eklerini alan bazı kelimeler bir nesnenin adı olarak kullanılabilir. Ekmek, çakmak, yemek, tokmak, kıyma, sarma, kazma…
Bu yıl tarlaya buğday ekmek istiyorum. (isim-fiil)
Bakkaldan üç ekmek aldı. (İsim)

-iş ekini alan bazı kelimeler isim-fiil, isim ve fiil görevinde kullanılabilir.
Yurda giriş işlemleri başladı. (İsim-fiil)
Binanın girişi çok berbattı. (İsim)
Hiç çekinmeden rakiplerine girişti. (Fiil)

Sıfat-Fiiler (Ortaç)

Fiilin sıfat dönüştürülmüş şeklidir. Fiil kök veya gövdelerine –an, -en, -ası, -esi, -maz, -mez, -ar, -er, -ır, -ir, -ur, -ür, -dık, -dik, -duk, -dük, -tık, -tik, -tuk, -tük, -acak, -ecek, -mış, -miş, -muş, -müş ekleri getirilerek yapılır. Sıfatların her zaman bir ismi nitelediği gibi sıfat-fiiller de genellikle bir ismi niteler. Tanıdık kişi, okumuş adam, çıkmaz sokak….

Sıfat-fiil ekini alan fiiller, bazen isim göreviyle kullanılır. Bayrama katılan öğrencilere izin verildi. (Sıfat-fiil) / Bayrama katılanlara izin verildi. (İsim) (Sıfat-fiiller çekim eki alarak isimleşir.)

Sıfat-fiil ekleriyle kip ekleri karıştırılmamalıdır. Görünmez kaza (Sıfat-fiil) / Buradan bizim ev görünmez. (Fiil)

Sıfat-fiil eklerinin olumsuzları da yaygın olarak kullanılır. Görmemiş adam, olmayacak iş

-dık, -acak sıfat –fiil ekleri, ünlü ile başlayan ekleri aldığında yumuşama olayı meydana gelir. Babamın tanıdığı kişiler geldi.

Zarf-fiiller (Bağ-fiil, ulaç)

Fiillerin durumunu, zamanını, şeklini bildiren fiilimsilerdir. Fiil kök veya gövdelerine “-ıp, -ip, -up, -üp, -arak, -erek, -ken, -a, -e, -maden, -madan, -alı, -eli, -ınca, -ince, -maksızın, -meksizin, -casına, -alı, -eli, -ınca, -ince, -unca, -ünce, -dıkça, -dikçe, -dukça, -dükçe, -dığında, -düğünde, -mez” ekleri getirilerek yapılır. Zarf-fiiller çoğunlukla bağlama göreviyle kullanıldığı için bir adı da bağ-fiildir.
Koşa koşa geldi.
Çocuk ağladıkça açıldı.
Öğretmen dersi anlatıp çıktı.
Zarf-fiiller çekim eki almaz (Diğer fiilimsilerden farklı)

NOT : Fiil ve fiilimsilerde olumsuzluk –me, -ma ekleriyle sağlanır. Geniş zamanın olumsuzu –maz, -mez ekleriyle yapılır. Gel-me, gel-mez

ÖRNEK SORU:
Fiil kök ya da gövdelerinden türeyen, tamlayıcı cümlecik kuran, çekimi olmayan kelime çeşitlerinin ortak adı nedir? (1985 FL)
a) İsim-fiil b) Sıfat-fiil c) Bağ-fiil d) Fiilimsi

ÖRNEK SORU: “Okul eğitimi dışında kalan gençlerin de eğitilmeleri gerekir.” Cümlesinde “kalan” kelimesinin çeşidi nedir? (1986-FL)

a) İsim-fiil b) Bağ-fiil c) Sıfat-fiil d) Yardımcı fiil

ÖRNEK SORU: Aşağıdaki cümlelerin hangisinde sıfat-fiil yoktur? (1996 FL/AÖL)

a) Günlerce düşünüp çalışarak bir program yaptık.
b) Yapılacak işleri öncelik sırasına göre dizdik.
c) Bulunduğumuz çevreyi ayrıntılarıyla tanıdık.
d) Bu arada bizi üzen olaylar oldu.

ÖRNEK SORU: Aşağıdaki cümlelerin hangisinde fiilimsi vardır? (1996 FL/AÖL=

A) Yolda pek çok tanıdık kimseyle karşılaştık.
B) Biraz konuştuk, sonra ayrıldık.
C) Onu uzaktan gördük, ama yetişemedik.
D) Okuldan çıktık, hemen eve geldik.

Ek fiil nedir?
Ek fiiller, ek eylemler olarakta bilinirler. İsim ve isim soylu sözcüklere eklenerek onların cümle içerisinde yüklem görevi görmesine yol açan, basit zamanlı fiillere gelerek onların birleşik zamanlı olmasını sağlayan, çekimlenmiş fiillere gelerek birleşik çekimli fiiller oluşturan “imek” fiiline “ek fiil” denir
Türkçe’deki ek fiiller nelerdir?
1- i-di
2- i-miş
3- i-se
4- -im
5- -sin
6- -dir
7- -iz
8- siniz
9- dirler
Ek fiillerin görevleri nelerdir?
1- İsim soylu sözcükleri yüklem yapmak.
2- Ek fiilin ikinci görevi birleşik zamanlı fiillerin oluşmasını sağlamaktır.
Ek fiil, isim soylu sözcükleri yüklem yaparken hangi kip eklerinden yararlanmaktadır?
Ek fiil, isim soylu sözcükleri yüklem yaparken dört kip ekinden yararlanır. Bu kip ekleri şunlardır:
1- Görülen geçmiş zaman (-idi): İsimlere (-idi) eki getirilerek yüklem yapılır. Özneyi oluş üzerinde gördüğünü anlatır.
Örnek: “Ömer çalışkandı.” cümlesinde “çalışkan” sözcüğü ek fiilin görülen geçmiş zamanı ile yüklem olmuştur.
2- Öğrenilen geçmiş zaman (imiş): Öznenin başkasından duyulan bir oluş içinde bulunduğunu gösterir.
Örnek: “Ömer çalışkanmış.” cümlesinde “çalışkan” sözcüğü ek fiilin öğrenilen geçmiş zamanı ile yüklem olmuştur.
3- Şart kipi (ise): İsimlere getirilen (-ise) eki cümleye koşul anlamı katar.
Örnek: “Ömer ya çok çalışkansa.” cümlesinde “çalışkan” sözcüğü ek fiilin şart kipi ile yüklem olmuştur.
4- Geniş zaman: Bu zaman çekiminde ek fiil diğer çekimlerinde olduğu kadar belirgin değildir. Diğerleri, eklendiği sözcükten “idi”, “imiş”, “ise” diye ayrılabildiği halde, geniş zamanda ayrılmaz.
Örnek: “Ömer daha çalışkandır.” cümlesinde “çalışkan” sözcüğü ek fiilin geniş zamanı ile yüklem olmuştur.
Ek fiilin Olumsuzu
Ek fiille çekimlenmiş sözcüklerin olumsuzu “değil” sözcüğü ile yapılır.
Örnek: “Çalışkan değilim.”
Not: Diğer fiillerin “-ma, -me” ile, ek fiilin “değil” ile olumsuz yapılması, ek fiilin bulunmasını oldukça kolaylaştırır.
Örnek:
“Kısa sürede eve vardı.”
“Sınıfta on kişi vardı.”
Yukarıdaki cümlelerin hangisinin ek fiil aldığını bulmak için cümleleri olumsuz yaparız.
“Kısa sürede eve varmadı.” şeklinde olumsuz yapılabilir.
“Sınıfta on kişi varmadı.” şeklinde olumsuz yapılamayacağına göre, ikinci cümle ek fiil almıştır.
Ek fiilin soru şekli
Ek fiilin soru şekli de diğer fiillerde olduğu gibi “mi” ile yapılır. “Mi” sözü isimle ek fiil arasına girerek kullanılır.
Örnek: “Çalışkan mıyım ?”
Basit zamanlı fiil nedir?
Basit zamanlı fiil, fiilin tek bir zaman veya kip bildirecek şekilde çekimlenmesidir.
Birleşik zamanlı fiil nedir?
Bileşik zamanlı fiil, fiilin birden çok kip ve zaman bildirecek biçimde çekimlenmesiyle oluşur. Basit çekimli fiillere ek fiilin getirilmesiyle yapılır.
Birleşik zamanlı fiiller kaça ayrılır?
1- Hikaye birleşik zaman: Fiilin basit çekiminden sonra ek fiilin “idi” şekli getirilerek yapılır.
Örnek: Gel – miş – idi – m –> Gelmiştim
2- Rivayet birleşik zaman: Fiilin basit çekiminden sonra ek fiilin “imiş” şekli getirilerek yapılır.
Örnek: Gel – ecek – imiş – m –> Gelecekmişim
3- Şart bileşik çekim: Fiilin basit çekiminden sonra ek fiilin “ise” şekli getirilerek yapılır.
Örnek: Bil – ecek – ise –> Bilecekse
Ek Fiilin cümleye kattığı anlamlar nelerdir?
Ek fiil cümleye “gerçekleşmemiş niyet, terk edilmiş bir alışkanlık, şart, küçümseme, gereklilik, kesinlik, başkasından duyma, ihtimal” anlamları katar.
1- Hani bayramda bize gelecektiniz. (Gerçekleşmemiş niyet)
2- Eskiden çok çay içerdim. (Terk edilmiş bir alışkanlık)
3- Kar yağarsa yollar kapanır. (Şart)
4- Sınava çok çalışmışmış. (Küçümseme)
5- Sabah erkenden yola çıkmalıydık. (Gereklilik)
6- Uygarlık yazının bulunmasıyla başlamıştır.(Kesinlik)
7- Bakışları insanı çok etkilermiş. (Başkasından duyma)
8- Şimdi çoktan uyumuştur. (İhtimal)

Ek Fiil Eksikliği Nedir
Ek Fiil Eksikliğinden Kaynaklanan Anlatım Bozuklukları: Sıralı isim cümlelerinde ek fiilin kullanılmaması anlatım bozukluğu oluşturur

‘Bakışları güzel; ama dostça değildi’ cümlesinde ‘değildi’ ek eylemi ortak kullanılmış ve birinci cümleye ‘Bakışları güzel değildi’ anlamı vermiştir Bu durumda birinci cümlenin yüklemine de bir ek eylem eklemek gerekir Cümlenin doğrusu şöyle olmalıdır:

‘Bakışları güzeldi; ama dostça değildi’

Murat çok şişman, boyu da uzun değildi

Murat çok şişmandı, boyu da uzun değildi

O yaşlı şair geleneklere bağlı, ama yeniliklere kapalı değildi

O yaşlı şair geleneklere bağlıydı, ama yeniliklere kapalı değildi

Hava açık; ama sıcak değildi

Hava açıktı; ama sıcak değildi

Ek fiil eksikliğinden kaynaklanan anlatım bozukluklarını bulup düzeltiniz

Yaşı küçük; boyu da uzun değildi

İfadesi düzgün; yalnız mimikleri anlamlı değildi

Seradaki saksılar büyük; toprakları da az değildi

Ek Fiil, Ek Fiil Nedir, Ek Fiil ne demek, Ek Fiil Hakkında Bilgi, Ek Fiil nerelerde kullanılır, Ek Fiil nerde kullanılır,
Eğitim ve Ögretim Eğitim ve Ögretim